Lịch sử và sự phát triển của vải dệt kim

Vải dệt kim có thể được truy nguyên từ những sự kiện lịch sử lâu dài, bắt đầu từ sự khéo léo thủ công của người xưa. Từ Trung Đông đến châu Âu, nghề dệt kim đã đi qua nhiều nền văn minh cổ đại và một số hình thức chế tác để trở nên nổi bật như ngày nay. Phiên bản tiên tiến hơn của kỹ thuật dệt kim được phát hiện trong thời kỳ Phục hưng. Sự chuyển dịch từ thế kỷ 14 sang thế kỷ 20 trong quá trình phát triển của vải dệt kim đã diễn ra rất mạnh mẽ. Vải dệt kim đã tạo đà phát triển vào thế kỷ 19 với sự ra đời của các máy dệt kim tròn, và kể từ đó, loại vải này luôn là xu hướng trong ngành dệt may.

Vải dệt kim là gì?

Vải dệt kim là thành phẩm may mặc gắn với quá trình dệt kim. Ở đây, dệt kim có nghĩa là sử dụng nhiều hơn hai kim để tạo vòng sợi thành nhiều vòng móc nối liền nhau. Dệt kim được cho là bắt nguồn từ cả văn hóa châu Âu và hoạt động thương mại hải ngoại.

Mặc dù nguồn gốc của nghề dệt kim là ở Trung Đông, sau đó dệt kim đã lan sang châu Âu qua các tuyến thương mại của Địa Trung Hải. Dệt kim bắt đầu trở nên phổ biến trong các thế kỷ 17 và 18.

Sự phát triển lịch sử của vải dệt kim

Người ta cho rằng vải dệt kim là một nghệ thuật vượt thời gian. Mặc dù phát minh về dệt kim được truy nguyên từ thiên niên kỷ thứ nhất Công nguyên, những trải nghiệm sớm nhất về dệt kim là từ các quốc gia Hồi giáo. Trước khi có dệt kim, đã có một nghề thủ công tên là nalbinding tồn tại trong một thời gian dài. Nalbinding không gì khác ngoài một chuỗi các vòng móc nối liền nhau được tạo bằng kim xâu chỉ. Tuy nhiên, sự khác biệt đáng kể nằm ở cách cấu tạo sợi. 

Có phải dệt kim ra đời trước?

Dệt kim được biết là đã ra đời cách đây vài năm. Đây là quá trình tạo vải, theo đó sản sinh ra một chuỗi các vòng sợi đan móc vào nhau. Trong khi dệt thủ công cần đến các vòng sợi, thì dệt kim thủ công đã được thực hành trong nhiều năm.

Dệt kim ở châu Âu thời Trung cổ

Các kỹ thuật dệt kim lần đầu tiên được tìm thấy ở Ai Cập. Từ đó, dệt kim bắt đầu lan sang châu Âu. Dệt kim xuất hiện như một phương pháp đã được xác lập để sản xuất các mặt hàng. Ví dụ như bít tất và găng tay. Trong thời kỳ Trung cổ, bít tất là mặt hàng dệt kim phổ biến đầu tiên nhờ đặc tính ôm sát và độ co giãn. Khi quá trình dệt kim trở nên đủ nổi bật, các phường hội dệt kim được thành lập để bảo vệ kế sinh nhai của những người thợ dệt kim chuyên nghiệp. 

Sự xuất hiện của dệt kim thủ công ở châu Âu

Vải dệt kim có nguồn gốc từ dệt kim thủ công, một trong những nghề thủ công quan trọng của thế kỷ 14. Vào thời điểm đó, dệt kim bắt đầu lan rộng ở các vùng của châu Âu. Là mặt hàng dệt kim thủ công, bít tất ngày càng được ưa chuộng nhờ độ bền, sự ấm áp và thoải mái. Bít tất là trang phục thiết yếu trong thời kỳ đó đối với cả nam và nữ. 

Dệt kim cũng là một kỹ năng danh giá trong giới thượng lưu. Với sự phổ biến rộng khắp châu Âu, dệt bít tất trở nên phổ biến như một nghề thủ công được tôn trọng. Lịch sử vải dệt kim cũng gắn với cuộc cách mạng hóa quá trình kéo sợi. Người đứng sau ý tưởng kéo sợi không ai khác chính là Richard Arkwright. Thật thú vị khi thấy một nhà phát minh người Anh đã tạo ra bước nhảy vọt lớn thế nào khi cho ra đời máy kéo sợi water frame, qua đó cải thiện chất lượng sợi. Bên cạnh đó, chất lượng sợi đã làm nổi bật tác động của nó đối với Cách mạng Công nghiệp và ngành dệt kim.

Sự ra đời của máy dệt kim tròn

Vải dệt kim, với tư cách là máy móc, lần đầu tiên xuất hiện dưới dạng các máy dệt kim tròn với quy trình dễ dàng hơn vào thế kỷ 19. Còn có máy dệt kim đan dọc giúp tăng sản lượng vải cùng một lúc. Loại máy này được Matthew Townsend giới thiệu vào năm 1856. 

Quá trình phát triển của kỹ thuật dệt kim tiếp tục trong thế kỷ 20. Thay vào đó, trong thế kỷ 20, quy trình dệt kim đã trải qua một bước tiến vượt bậc khác. Đó là thời điểm ra đời của các loại sợi tổng hợp. Các thiết kế nhiều màu là điều mới mẻ về mặt thiết kế và công nghệ jacquard đã góp phần đưa nó vào ứng dụng trong những năm 1980. 

Cách mạng Công nghiệp và quá trình cơ giới hóa

Cách mạng Công nghiệp đã định hình sự phát triển của vải dệt kim. Nó cũng đánh dấu một bước ngoặt trong giai đoạn cơ giới hóa. Nhìn chung có ba giai đoạn thuộc quá trình cơ giới hóa kỹ thuật dệt kim trong sản xuất dệt may. Ví dụ:

Giai đoạn 1: Phát minh máy dệt kim

Đan tay vào thời điểm thế kỷ 16 bắt đầu trở nên chậm chạp. William Lee, một giáo sĩ người Anh, là người đầu tiên phát minh ra máy dệt kim cơ khí dưới dạng khung dệt tất vào năm 1589.

Với phát minh của mình, việc sản xuất tất đã có bước đột phá với hình thức nhanh hơn và đồng đều hơn. Sự thay đổi này cũng được đánh dấu là khởi đầu của vải dệt kim bằng máy. 

Giai đoạn 2: Sản xuất hàng loạt hàng dệt kim

Khung dệt kim của William Lee có thể mở rộng quy mô và đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng. Sự chuyển dịch từ đan tay sang đan bằng máy là khá rõ rệt. Việc sản xuất hàng loạt quần áo không chỉ giảm thời gian mà còn giảm lượng lao động cần thiết cho quá trình sản xuất. Về khả năng tạo ra các họa tiết và thiết kế phức tạp, máy dệt kim tiếp tục phát triển trên phạm vi rộng hơn. 

Sự phát triển của máy dệt kim đan ngang vào thế kỷ 19 cũng đã nâng cao hiệu quả. Từ chỗ là một ngành sản xuất tại gia, dệt kim đã trở thành một phần của nền kinh tế dệt may lớn hơn, với các sản phẩm thời trang tinh tế. 

Giai đoạn 3: Tác động của hàng dệt kim đối với thời trang

Cách mạng Công nghiệp đã có tác động to lớn. Nó tác động đến cả thời trang và nền kinh tế. Việc sử dụng vải dệt kim bằng máy trở nên phải chăng hơn. Nó có mặt trên toàn thế giới. Bên cạnh đó, đây là một số tác động khác của vải dệt kim đối với thời trang:

• Tất trở thành trang phục mặc hàng ngày, không còn là mặt hàng xa xỉ.
• Hàng dệt kim trở thành một phần của trang phục đại chúng.
• Sự thoải mái và linh hoạt trở thành những đặc tính rất cần thiết ở vải dệt kim. 

Những tiến bộ công nghệ trong thế kỷ 20

Với sự tiến bộ của công nghệ, vải dệt kim đương đại đã trải qua một sự thay đổi mạnh mẽ về mặt đổi mới và tính bền vững. Từ các sản phẩm thời trang đến đồ thể thao, vải dệt kim hiện đang được ưa chuộng nhờ những phát triển tiên tiến.

• Máy dệt kim đan ngang và đan dọc

Máy dệt kim hiện nay đã tiên tiến vì chúng tạo ra được quần áo không đường may. Mặt khác, máy dệt kim đan dọc tạo ra các loại vải có khả năng chống co giãn cho các ứng dụng kỹ thuật. Những công nghệ này nhanh hơn và chính xác hơn. 

• Công nghệ dệt kim 3D

Dệt kim 3D cho phép các nhà sản xuất vải tạo ra những bộ quần áo được định hình hoàn chỉnh. Nhờ công nghệ này, quần áo hiện nay có thể được tùy chỉnh hơn theo hình dáng cơ thể và nhu cầu cụ thể.

• Tác động đối với đồ thể thao

Vải dệt kim đã trở thành mặt hàng chủ lực trong ngành đồ thể thao. Loại vải này mang lại các đặc tính như thoáng khí, thấm hút ẩm và co giãn cho trang phục thể thao. Việc bổ sung spandex tạo ra những bộ quần áo ôm dáng, chuyển động cùng cơ thể. Những loại vải này điều hòa nhiệt độ cơ thể và khiến chúng trở nên hấp dẫn cho trang phục ngoài trời. 

Vải dệt kim trong thời trang đương đại 

Trong thời đại thời trang sôi động này, tính bền vững giờ đây là mối quan tâm hàng đầu từ góc độ môi trường. Với sự ra đời của máy dệt kim 3D, vải giờ đây đã liền mạch đến mức giảm thiểu nguyên liệu dư thừa. Bên cạnh đó, xu hướng dệt kim không rác thải giúp giảm lượng rác chôn lấp, năng lượng và tài nguyên trong sản xuất hàng may mặc dệt kim. 

Vải dệt kim có nhiều ứng dụng đa dạng trong đời sống hằng ngày. Ví dụ:

1. May mặc: Trang phục thường ngày (áo thun, quần legging, áo hoodie).
2. Vải gia dụng: Chăn, gối, khăn phủ, và đồ trang trí nhà cửa.

Kết luận

Vải dệt kim có khởi nguồn từ châu Âu thời Trung cổ. Kể từ đó, dệt kim đã nổi lên như một nghề thủ công vào thế kỷ 14. Đây là một dạng vải mới với tính thực dụng và linh hoạt. Loại vải này mang lại độ co giãn và sự ấm áp. Sự phổ biến của tất và các sản phẩm dệt kim đã định hình lại cách dệt kim phát triển. Nó trở thành biểu tượng của tính tiện dụng và thời trang. 

Sự phát triển của các phường hội dệt kim phản ánh trực tiếp nền kinh tế địa phương. Dệt kim vẫn được sản xuất bằng tay, nhưng những tiến bộ trong tương lai đã cận kề. Sự tiến hóa của vải dệt kim đã đặt nền móng cho tầng lớp thượng lưu từ thời Trung cổ. Nó đã trở nên đa dạng về hình thức ứng dụng, ví dụ như hàng dệt kim từ trang phục thường ngày đến thời trang.